این صندوق ها تحت نظارت بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می کنند و سرمایه گذاران می توانند منابع ارزی مجاز خود را در چارچوب مقررات در اختیار صندوق قرار دهند.
اما صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی دقیقاً چیست، چه منابعی را می توان در آن سرمایه گذاری کرد، سود آن چگونه پرداخت می شود و منابع صندوق در چه دارایی هایی سرمایه گذاری خواهند شد؟
در ادامه، مهم ترین نکات درباره صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی را بررسی می کنیم.
صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی چیست؟
صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی، ابزاری برای جمع آوری منابع ارزی سرمایه گذاران و هدایت این منابع به سمت سرمایه گذاری در دارایی ها و ابزارهای ارزی است.
یکی از اهداف اصلی ایجاد این صندوق ها، تأمین مالی طرح های صادرات محور، مدیریت ریسک ارزی و استفاده از صرفه جویی ناشی از مقیاس است.
تفاوت مهم این صندوق ها با صندوق های سرمایه گذاری ریالی در این است که مبنای سرمایه گذاری و تسویه در آنها ارز است. به این ترتیب، سرمایه گذار منابع خود را به صورت ارزی وارد صندوق می کند و اصل سرمایه و سود نیز در چارچوب مقررات به صورت ارزی پرداخت می شود.
هدف از ایجاد صندوق های سرمایه گذاری ارزی چیست؟
هدف اصلی این صندوق ها، جمع آوری منابع ارزی از عموم سرمایه گذاران، از جمله مردم و فعالان اقتصادی، و هدایت این منابع به سمت سرمایه گذاری در دارایی های ارزی است.
مهم ترین اهداف ایجاد این صندوق ها عبارت اند از:
- جمع آوری منابع ارزی؛
- تأمین مالی طرح های صادرات محور؛
- ایجاد امکان سرمایه گذاری ارزی؛
- مدیریت ریسک ارزی؛
- هدایت منابع به سمت ابزارهای مالی ارزی؛
- استفاده از مزایای صرفه جویی ناشی از مقیاس.
نحوه سرمایه گذاری در صندوق های درآمد ثابت ارزی چگونه است؟
سرمایه گذاری در این صندوق ها صرفاً به صورت ارزی انجام می شود.
سرمایه گذار می تواند منابع خود را در قالب ارز اسکناس یا حواله ارزی در اختیار مدیر عملیات ارزی صندوق که یک بانک است، قرار دهد.
در این سازوکار، تسویه ریالی مجاز نیست و سرمایه گذار با منابع ارزی خود واحدهای صندوق را خریداری می کند.
به صورت خلاصه، فرآیند سرمایه گذاری را می توان این گونه نمایش داد:
منابع ارزی سرمایه گذار ← تحویل ارز به مدیر عملیات ارزی ← صدور واحد صندوق ← سرمایه گذاری منابع صندوق ← دریافت اصل سرمایه و سود به صورت ارزی
آیا خرید واحد صندوق ارزی با ریال امکان پذیر است؟
خیر. خرید واحدهای صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی با ریال انجام نمی شود و فرآیند سرمایه گذاری باید به صورت ارزی انجام شود.
همچنین ابطال واحدها و دریافت اصل سرمایه و سود نیز در چارچوب مقررات به صورت ارزی انجام خواهد شد.
| فرآیند | نحوه انجام |
|---|
| سرمایه گذاری |
ارزی |
| خرید واحد صندوق |
ارزی |
| ابطال واحد |
ارزی |
| دریافت اصل سرمایه |
ارزی |
| دریافت سود |
ارزی |
چه منابع ارزی برای سرمایه گذاری در صندوق مجاز هستند؟
منابع ارزی قابل استفاده برای سرمایه گذاری در این صندوق ها شامل موارد زیر است:
- ارز اسکناس در اختیار مردم و فعالان اقتصادی؛
- درآمدهای ارزی غیرصادراتی مازاد بر تعهدات ارزی صادراتی؛
- ارزهای دارای منشأ خارجی.
آیا ارز مشمول تعهد ارزی صادراتی قابل سرمایه گذاری است؟
خیر. استفاده از منابع ارزی مشمول تعهد ارزی صادراتی برای سرمایه گذاری در این صندوق ها ممنوع است.
بنابراین، منابع ارزی ای که همچنان مشمول تعهد ارزی صادراتی هستند، نمی توانند به عنوان منبع سرمایه گذاری در صندوق مورد استفاده قرار گیرند.
سود و اصل سرمایه صندوق ارزی چگونه پرداخت می شود؟
اصل سرمایه و سود سرمایه گذار در صندوق های درآمد ثابت ارزی، به صورت ارزی پرداخت می شود.
پرداخت ها بر اساس «ارز منتخب» صندوق انجام می شود. برای نمونه، ارز منتخب یک صندوق می تواند دلار، یورو یا درهم باشد.
برای مانده های کمتر از 50 واحد از ارز منتخب، ارز مربوطه به حساب ارزی سرمایه گذار واریز می شود.
در نتیجه، سرمایه گذار در این صندوق ها اصل سرمایه و سود خود را در چارچوب مقررات به صورت ارزی دریافت می کند.
سقف انتشار واحدهای صندوق های ارزی چقدر است؟
برای انتشار واحدهای سرمایه گذاری صندوق های ارزی سقف مشخصی تعیین می شود.
سقف قابل صدور واحدهای سرمایه گذاری برای تمامی صندوق های ارزی، هر سال تا پایان اسفندماه برای سال بعد توسط بانک مرکزی تعیین و اعلام می شود.
تغییر این سقف در طول سال نیز تنها با تأیید کمیسیون ارز امکان پذیر خواهد بود.
منابع صندوق های درآمد ثابت ارزی در چه دارایی هایی سرمایه گذاری می شوند؟
صندوق های سرمایه گذاری ارزی می توانند منابع خود را در ابزارها و دارایی های ارزی مجاز سرمایه گذاری کنند.
مهم ترین موارد عبارت اند از:
- اوراق ارزی؛
- گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری خاص ارزی؛
- ایفای نقش به عنوان متعهد پذیره نویسی؛
- ایفای نقش به عنوان متعهد خرید در ابزارهای مجاز؛
- سپرده گذاری بخشی از منابع صندوق به صورت ارزی در بانک های کشور.
بنابراین، منابع این صندوق ها می تواند علاوه بر سپرده گذاری ارزی، در ابزارهای مالی ارزی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
نقش بانک مرکزی، سازمان بورس و مرکز مبادله ایران چیست؟
فعالیت صندوق های سرمایه گذاری ارزی در چارچوب وظایف و مقررات نهادهای مرتبط انجام می شود.
سازمان بورس و اوراق بهادار نهاد ناظر بر فعالیت صندوق های سرمایه گذاری است و بر فعالیت صندوق ها در چارچوب مقررات نظارت دارد.
بانک مرکزی نیز در حوزه عملیات ارزی و تعیین سقف انتشار واحدهای صندوق های ارزی نقش دارد.
مرکز مبادله ارز و طلای ایران نیز در حوزه هایی مانند دریافت برخی گزارش های دوره ای صندوق ها، بررسی تغییرات احتمالی اساسنامه و امیدنامه صندوق ها و همکاری با بانک مرکزی در زمینه مجوزهای مرتبط با عملیات ارزی صندوق نقش دارد.
ارکان صندوق سرمایه گذاری ارزی چه وظایفی دارند؟
اداره صندوق های سرمایه گذاری ارزی بر عهده ارکان و نهادهای مختلفی است که هر کدام وظایف مشخصی دارند.
مدیر صندوق
مدیر صندوق مسئول مدیریت پرتفوی سرمایه گذاری و اتخاذ تصمیم های مالی مرتبط با منابع صندوق است.
کارمزد مدیر صندوق به صورت ارزی پرداخت می شود.
ضامن نقدشوندگی
ضامن نقدشوندگی مسئولیت تضمین نقدشوندگی واحدهای صندوق را بر عهده دارد تا امکان نقدشوندگی واحدها برای سرمایه گذاران حفظ شود.
کارمزد ضامن نقدشوندگی نیز به صورت ارزی پرداخت می شود.
مدیر عملیات ارزی
مدیر عملیات ارزی، که یک بانک است، مسئول انجام عملیات ارزی صندوق است.
مهم ترین وظایف این بخش عبارت اند از:
- دریافت و پرداخت ارز؛
- کارسازی حواله های ارزی؛
- انجام تبدیل های ارزی مجاز؛
- دریافت ارز سرمایه گذاران برای سرمایه گذاری در صندوق.
کارمزد مدیر عملیات ارزی به صورت ارزی پرداخت می شود.
مدیر ثبت
مدیر ثبت مسئول ثبت و نگهداری اطلاعات مربوط به واحدهای سرمایه گذاری و انجام عملیات مربوط به صدور و ابطال واحدهای صندوق است.
متولی و حسابرس
متولی مسئول نظارت بر عملکرد مدیر صندوق است و حسابرس نیز وظیفه حسابرسی صورت های مالی صندوق را بر عهده دارد.
کارمزد متولی و حسابرس به صورت ریالی پرداخت می شود.
کارمزد صندوق های سرمایه گذاری ارزی چگونه پرداخت می شود؟
کارمزدها و هزینه های صندوق بر اساس نوع خدمت می توانند به صورت ارزی یا ریالی پرداخت شوند.
کارمزدهای ارزی
کارمزد موارد زیر به صورت ارزی پرداخت می شود:
- مدیر صندوق؛
- ضامن نقدشوندگی؛
- مدیر عملیات ارزی؛
- مدیر ثبت.
کارمزدهای ریالی
کارمزد متولی و حسابرس به صورت ریالی پرداخت می شود.
هزینه های ریالی چگونه تأمین می شوند؟
هزینه ها و کارمزدهای ریالی صندوق می تواند از محل تسعیر دارایی های ارزی با نرخ فروش اسکناس ارز مسافرتی تأمین شود؛ نرخی که توسط مرکز مبادله ارز و طلای ایران اعلام می شود.
الزامات مبارزه با پولشویی در صندوق های ارزی
فعالیت صندوق های سرمایه گذاری ارزی مشمول مقررات مرتبط با مبارزه با پولشویی و مبارزه با قاچاق کالا و ارز است.
صندوق موظف است اطلاعات و مستندات مربوط به منابع سرمایه گذاران را در چارچوب مقررات دریافت و نگهداری کند و الزامات قانونی و نظارتی مربوط به منشأ منابع و جریان وجوه را رعایت کند.
این الزامات با هدف افزایش شفافیت منابع ارزی و جلوگیری از استفاده غیرقانونی از منابع مالی و ارزی اعمال می شوند.
مهم ترین نکات درباره صندوق های درآمد ثابت ارزی
اگر بخواهیم ویژگی های اصلی این صندوق ها را خلاصه کنیم:
- سرمایه گذاری در صندوق به صورت ارزی انجام می شود.
- خرید واحدهای صندوق با ریال امکان پذیر نیست.
- اصل سرمایه و سود نیز به صورت ارزی پرداخت می شود.
- منابع ارزی مشمول تعهد ارزی صادراتی قابل استفاده نیست.
- منابع صندوق در چارچوب مقررات در دارایی ها و ابزارهای ارزی سرمایه گذاری می شود.
- سقف انتشار واحدهای صندوق های ارزی توسط بانک مرکزی تعیین می شود.
- فعالیت صندوق تحت نظارت نهادهای مرتبط از جمله سازمان بورس انجام می شود.
- هزینه ها و کارمزدهای صندوق بسته به نوع خدمت می توانند ریالی یا ارزی باشند.
- فعالیت صندوق مشمول مقررات مبارزه با پولشویی و مبارزه با قاچاق کالا و ارز است.
پرسش های متداول درباره صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی
صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی چیست؟
صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی، ابزاری برای جمع آوری منابع ارزی سرمایه گذاران و سرمایه گذاری این منابع در دارایی ها و ابزارهای ارزی مجاز است.
آیا می توان با ریال در صندوق ارزی سرمایه گذاری کرد؟
خیر. سرمایه گذاری در این صندوق ها صرفاً به صورت ارزی انجام می شود.
سود صندوق درآمد ثابت ارزی چگونه پرداخت می شود؟
سود و اصل سرمایه در چارچوب مقررات به صورت ارزی و بر اساس ارز منتخب صندوق پرداخت می شود.
آیا ارز مشمول تعهد ارزی صادراتی قابل سرمایه گذاری است؟
خیر. استفاده از منابع ارزی مشمول تعهد ارزی صادراتی برای سرمایه گذاری در این صندوق ها ممنوع است.
منابع صندوق های ارزی در کجا سرمایه گذاری می شوند؟
این منابع می توانند در اوراق ارزی، گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری خاص ارزی، برخی تعهدات پذیره نویسی و خرید و همچنین سپرده های ارزی در بانک های کشور سرمایه گذاری شوند.
آیا برای انتشار واحدهای صندوق ارزی سقف وجود دارد؟
بله. سقف قابل صدور واحدهای سرمایه گذاری صندوق های ارزی هر سال توسط بانک مرکزی برای سال بعد تعیین و اعلام می شود.
چه نهادی بر صندوق های سرمایه گذاری ارزی نظارت می کند؟
سازمان بورس و اوراق بهادار نهاد ناظر بر فعالیت صندوق های سرمایه گذاری است و بانک مرکزی نیز در حوزه عملیات ارزی و مقررات مرتبط با این صندوق ها نقش دارد.
جمع بندی
صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت ارزی، ابزاری برای جذب منابع ارزی و هدایت آنها به سمت سرمایه گذاری و تأمین مالی طرح های صادرات محور هستند.
مهم ترین تفاوت این صندوق ها با صندوق های ریالی، ارزی بودن فرآیند سرمایه گذاری و تسویه است. سرمایه گذار منابع خود را به صورت ارز وارد صندوق می کند و اصل سرمایه و سود نیز در چارچوب مقررات به صورت ارزی پرداخت می شود.
در عین حال، منابع مورد استفاده باید منشأ مجاز داشته باشند و استفاده از ارز مشمول تعهد ارزی صادراتی ممنوع است. فعالیت صندوق ها نیز در چارچوب مقررات ارزی، سرمایه گذاری، مبارزه با پولشویی و سایر الزامات نظارتی انجام می شود.
توجه: این مطلب جنبه اطلاع رسانی دارد و برای تصمیم گیری سرمایه گذاری باید آخرین مقررات، اساسنامه و امیدنامه صندوق مربوطه بررسی شود.
حسین جواهریان
