بازار پرداخت الکترونیکی کشور در اردیبهشت 1405 شاهد تغییرات محدودی در سهم شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت (PSP) بود. بررسی آمار تعداد و مبلغ تراکنش ها نشان می دهد اگرچه جایگاه شرکت های اصلی بازار نسبت به فروردین تغییر محسوسی نکرده، اما در برخی ابزارهای پذیرش، تغییرات قابل توجهی در سهم شرکت ها به ثبت رسیده است.
در این میان، به پرداخت ملت همچنان مهم ترین بازیگر بازار پرداخت الکترونیکی محسوب می شود و در چند شاخص اصلی از جمله تعداد و مبلغ تراکنش های کل بازار، کارتخوان فروشگاهی، پرداخت اینترنتی و کدهای دستوری (USSD) در صدر قرار دارد.
از سوی دیگر، آسان پرداخت پرشین در بازار تراکنش های موبایلی عملکردی متفاوت از سایر شرکت ها داشته و با در اختیار داشتن بیش از 98 درصد از تعداد تراکنش های این بخش، فاصله بسیار زیادی با سایر PSPها ایجاد کرده است.
به پرداخت ملت؛ صدرنشین بازار پرداخت در اردیبهشت
بررسی سهم شرکت های PSP از کل بازار تراکنش های پرداخت الکترونیکی کارت در اردیبهشت 1405 نشان می دهد به پرداخت ملت با سهم 22.02 درصدی از تعداد تراکنش ها در رتبه نخست قرار گرفته است.
این شرکت همچنین از نظر مبلغ تراکنش ها نیز با سهم 24.87 درصدی جایگاه نخست بازار را در اختیار دارد.
پرداخت الکترونیک سامان با فاصله ای محدود از نظر تعداد تراکنش ها در جایگاه دوم قرار گرفته است. اختلاف سهم تعدادی این دو شرکت با به پرداخت ملت حدود 1.82 واحد درصد و اختلاف سهم مبلغی آن ها حدود 4.38 واحد درصد گزارش شده است.
این فاصله نشان می دهد رقابت میان دو شرکت بزرگ بازار در تعداد تراکنش ها نزدیک تر از رقابت آن ها از نظر مبلغ تراکنش هاست.
رقابت نزدیک در بازار کارتخوان فروشگاهی
کارتخوان های فروشگاهی همچنان یکی از مهم ترین ابزارهای پذیرش در شبکه پرداخت کشور محسوب می شوند.
در اردیبهشت ماه، به پرداخت ملت با سهم 20.24 درصدی بیشترین سهم از تعداد تراکنش های کارتخوان فروشگاهی را به خود اختصاص داده است.
پرداخت الکترونیک سامان با سهم 20.15 درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و فاصله دو شرکت تنها 0.09 واحد درصد است.
پس از این دو شرکت، تجارت الکترونیک پارسیان با سهم 12.20 درصدی و پرداخت نوین آرین با سهم 11.39 درصدی قرار گرفته اند.
در واقع، بازار کارتخوان فروشگاهی برخلاف بازار موبایلی، میان چند شرکت بزرگ توزیع شده و رقابت در آن نزدیک تر است.
تغییرات بازار کارتخوان در اردیبهشت
مقایسه آمار فروردین و اردیبهشت نشان می دهد سهم شرکت ها در این بازار تغییرات محدودی داشته است.
تجارت الکترونیک پارسیان با افزایش 0.31 واحد درصدی، بیشترین رشد سهم را در میان شرکت های مورد بررسی داشته است. سهم این شرکت از 11.89 درصد در فروردین به 12.20 درصد در اردیبهشت رسیده است.
در مقابل، فراپردازان آروند امید با کاهش 0.32 واحد درصدی، بیشترین افت سهم را تجربه کرده و سهم آن از 8.66 درصد به 8.34 درصد کاهش یافته است.
به پرداخت ملت در پرداخت اینترنتی فاصله زیادی با رقبا دارد
رقابت در بازار تراکنش های اینترنتی شکل متفاوتی دارد.
به پرداخت ملت در این بخش با سهم 46.10 درصدی از تعداد تراکنش ها، فاصله قابل توجهی با سایر شرکت ها دارد.
پرداخت الکترونیک سامان با سهم 24.88 درصدی در جایگاه دوم قرار گرفته است.
به این ترتیب، دو شرکت به پرداخت ملت و پرداخت الکترونیک سامان سهم قابل توجهی از بازار تراکنش های اینترنتی را در اختیار دارند.
با این حال، در مقایسه با فروردین، سهم هر دو شرکت اندکی کاهش یافته است. سهم به پرداخت ملت از 46.48 درصد به 46.10 درصد و سهم پرداخت الکترونیک سامان از 25.02 درصد به 24.88 درصد رسیده است.
در مقابل، پرداخت الکترونیک سداد عملکرد بهتری داشته و سهم آن از 4.44 درصد به 5.25 درصد افزایش یافته است؛ یعنی 0.81 واحد درصد رشد.
USSD؛ به پرداخت ملت همچنان بازیگر اصلی
در بازار کدهای دستوری یا USSD نیز به پرداخت ملت در صدر قرار دارد.
این شرکت در اردیبهشت 1405 47.67 درصد از تعداد تراکنش های این بازار را در اختیار داشته است.
تجارت الکترونیک پارسیان با سهم 24.19 درصدی و پرداخت الکترونیک سامان با سهم 21.85 درصدی در رتبه های بعدی قرار دارند.
سهم به پرداخت ملت در مقایسه با فروردین نیز 0.24 واحد درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان می دهد این شرکت در این بخش نه تنها جایگاه خود را حفظ کرده، بلکه اندکی بر سهم بازار خود افزوده است.
بازار موبایلی در اختیار آسان پرداخت پرشین
اما شاید متفاوت ترین وضعیت در میان ابزارهای پذیرش مربوط به بازار تراکنش های موبایلی باشد.
در این بخش، آسان پرداخت پرشین با سهم 98.14 درصدی از تعداد تراکنش ها تقریباً کل بازار را در اختیار دارد.
پس از این شرکت، پرداخت الکترونیک سداد با سهم 1.86 درصدی قرار گرفته و سهم سایر شرکت ها بسیار محدود یا نزدیک به صفر است.
البته سهم آسان پرداخت پرشین نسبت به فروردین اندکی کاهش یافته است. این شرکت در فروردین 98.80 درصد از تراکنش های موبایلی را در اختیار داشت که این رقم در اردیبهشت به 98.14 درصد رسیده است.
با وجود این کاهش، همچنان نمی توان از رقابت نزدیک در این بازار صحبت کرد و آسان پرداخت پرشین با اختلافی بسیار زیاد نسبت به سایر PSPها در جایگاه نخست قرار دارد.
در مبلغ تراکنش ها چه شرکتی پیشتاز است؟
بررسی مبلغ تراکنش ها نیز جایگاه قدرتمند به پرداخت ملت را تأیید می کند.
این شرکت در اردیبهشت با سهم 24.87 درصدی از مبلغ کل تراکنش های بازار در رتبه نخست قرار گرفته است.
به پرداخت ملت همچنین در سه ابزار کارتخوان فروشگاهی، اینترنتی و USSD بیشترین سهم مبلغی را در اختیار دارد:
| ابزار پذیرش | سهم مبلغی به پرداخت ملت |
|---|
| کارتخوان فروشگاهی |
22.32% |
| اینترنتی |
33.33% |
| USSD |
46.55% |
در بازار موبایلی اما شرایط متفاوت است و آسان پرداخت پرشین با سهم 66.94 درصدی از مبلغ تراکنش ها در جایگاه نخست قرار دارد.
این موضوع نشان می دهد سلطه آسان پرداخت پرشین بر بازار موبایلی تنها به تعداد تراکنش ها محدود نیست و از نظر ارزش ریالی تراکنش ها نیز این شرکت سهم غالب بازار را در اختیار دارد.
کدام شرکت بیشترین رشد را داشت؟
مقایسه فروردین و اردیبهشت 1405 نشان می دهد تغییرات سهم شرکت های PSP عمدتاً محدود بوده و ساختار کلی بازار تغییر محسوسی نکرده است.
در عین حال، برخی شرکت ها در ابزارهای مشخص عملکرد بهتری داشته اند.
پرداخت الکترونیک سداد با افزایش 0.81 واحد درصدی، بیشترین رشد سهم را در تعداد تراکنش های اینترنتی به ثبت رسانده است.
در بازار کارتخوان فروشگاهی نیز تجارت الکترونیک پارسیان با افزایش 0.31 واحد درصدی بیشترین رشد سهم را داشته است.
در بازار USSD، به پرداخت ملت با افزایش 0.24 واحد درصدی سهم خود را افزایش داده است.
در مقابل، بیشترین کاهش سهم در کارتخوان فروشگاهی مربوط به فراپردازان آروند امید بوده و سهم این شرکت 0.32 واحد درصد کاهش یافته است.
جدول مقایسه شرکت های پیشتاز
| شاخص |
شرکت پیشتاز |
سهم در اردیبهشت 1405 |
| تعداد تراکنش کل بازار |
به پرداخت ملت |
22.02% |
| مبلغ تراکنش کل بازار |
به پرداخت ملت |
24.87% |
| کارتخوان فروشگاهی |
به پرداخت ملت |
20.24% |
| تراکنش اینترنتی |
به پرداخت ملت |
46.10% |
| تراکنش USSD |
به پرداخت ملت |
47.67% |
| تراکنش موبایلی |
آسان پرداخت پرشین |
98.14% |
| مبلغ کارتخوان فروشگاهی |
به پرداخت ملت |
22.32% |
| مبلغ تراکنش اینترنتی |
به پرداخت ملت |
33.33% |
| مبلغ تراکنش USSD |
به پرداخت ملت |
46.55% |
| مبلغ تراکنش موبایلی |
آسان پرداخت پرشین |
66.94% |
جمع بندی؛ بازار PSPها همچنان در اختیار چند بازیگر اصلی
آمار اردیبهشت 1405 نشان می دهد ساختار بازار شرکت های پرداخت در مقایسه با ماه قبل تغییر محسوسی نکرده است و چند شرکت اصلی همچنان سهم قابل توجهی از بازار را در اختیار دارند.
به پرداخت ملت در شاخص های کلی بازار و همچنین سه ابزار مهم کارتخوان فروشگاهی، اینترنتی و USSD، بازیگر شماره یک بازار است.
در مقابل، آسان پرداخت پرشین در بازار موبایلی وضعیتی کاملاً متفاوت دارد و با سهم 98.14 درصدی از تعداد تراکنش ها و 66.94 درصدی از مبلغ تراکنش های این بخش، عملاً بازار موبایلی را در اختیار گرفته است.
پرداخت الکترونیک سامان نیز همچنان یکی از مهم ترین رقبای به پرداخت ملت است و به ویژه در کارتخوان فروشگاهی و پرداخت اینترنتی سهم قابل توجهی دارد.
در مجموع، آمار اردیبهشت نشان می دهد رقابت میان شرکت های PSP در همه بازارها یکسان نیست. در کارتخوان فروشگاهی رقابت میان چند شرکت بزرگ نزدیک تر است، در حالی که در بازار اینترنتی و USSD به پرداخت ملت فاصله محسوسی با بسیاری از رقبا دارد و بازار موبایلی نیز تحت سلطه آسان پرداخت پرشین قرار گرفته است.
این تفاوت در سهم شرکت ها میان ابزارهای مختلف پذیرش، نشان می دهد برای تحلیل دقیق صنعت پرداخت الکترونیکی، بررسی سهم کلی PSPها به تنهایی کافی نیست و باید عملکرد آن ها در هر یک از ابزارهای پذیرش به صورت جداگانه مورد توجه قرار گیرد.
حسین جواهریان
