از جیب آینده طرح اعتباری نوید پارسیان خدمات دیجیتال بانک ایران زمین؛ تجربه ای متفاوت همراه بانک تمام عیار
آرشیو اخبار
روز
ماه
سال
پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري پايگاه اطلاع رساني رياست جمهوري اسلامي ايران خانه ملت - خبرگزاري مجلس شوراي اسلامي پرتال جامع قوه قضائيه جمهوري اسلامي ايران logo-samandehi
  • | انصراف
به کانال تلگرام بانک و صنعت بپوندید بانک و صنعت را در اینستاگرام دنبال کنید
شماره: 513007 تاریخ : 1399/02/28-12:49:17
,23,8,
رشد جهشی شاخص بورس، سراب یا واقعیت؟

یادداشت:

رشد جهشی شاخص بورس، سراب یا واقعیت؟

کارشناس اقتصادی درباره حباب بودن یا نبودن رشدهای بی سابقه این روزهای بازار سرمایه توصیه هایی به سرمایه گذاران کرده است.

بانک و صنعت، فیصل مرداسی دانش آموخته دکتری مدیریت راهبردی در یادداشتی به پرسشی که این روزها در فضای مجازی مبنی بر حباب بودن یا نبودن رشدهای اخیر بورس مطرح می شود، پاسخ داده است.

به نظر این کارشناس اقتصادی، سودده بودن بازار سرمایه نمی تواند در بلندمدت ادامه دار باشد. متن کامل یادداشت از نظرتان می گذرد:

بازار سرمایه یکی از ارکان مهم تأمین سرمایه برای سرمایه گذاری در کشورهاست و به میزان رشد و بالندگی و عمق این بازار مهم، می تواند منشأ رشد و توسعه اقتصادی را به ارمغان آورد. در کشورهایی که بورس نقش فعالی در اقتصاد ایفا می کند گاهی تا بیش از 50 درصد از جمعیت کشور در بازار سرمایه فعالیت کرده و با سرمایه های کوچک و بزرگ نقش مهمی در افزایش سرمایه گذاریها ایفا می کنند و از این محل برای خود منابع درآمدی پایدار ایجاد می کنند. به گونه ای که نوسانات بورس جز اخبار مهم و پر طرفدار روزانه در این جوامع بوده و هر گونه نوسانات، اثر اجتماعی گسترده ای ایجاد می کند.

متأسفانه در ایران تا پیش از این نقش بازار سرمایه در مقایسه با اثرگذاری شبکه بانکی در تأمین مالی شرکت ها، بسیار محدود بوده و همواره اقتصاد کشور از وابستگی زیاد به بانک ها و جولان نقدینگی در بازارهای موازی مانند مسکن، طلا و ارز آسیب های روانی زیادی دیده است. برای کارشناسان اقتصادی و فارغ التحصیلان رشته های مالی، فعال شدن بورس و یافتن جایگاه واقعی و افزایش جمعیت فعال در بازار سرمایه و تبدیل این بازار مهم به عنوان یک روش اساسی برای تأمین نقدینگی پروژه ها و طرح های جدید سرمایه گذاری، بخصوص در تولید یک آرزوی ملی است.

سیاست های سرکوب تقاضای ارز بانک مرکزی با ایجاد محدودیت در واردات، کنترل فضای روانی بازارهای جایگزین طلا و مسکن در سال گذشته مانند محدود شدن بانک ها از حضور در این بازارها و در نهایت کاهش سود سپرده های بانکی، فرصت طلایی برای ورود نقدینگی به بازار بورس را فراهم کرده است. به عبارتی سرمایه گذاران فرصت دیگری برای برای دستیابی به درآمد یا برای حفظ ارزش سرمایه های نقدی خود در برابر تورم نمی بینند.

نکته مهم دیگر وجود رکود در برخی از صنایع یا مشاغل و تعطیلی پروژه های زیاد عمرانی در نتیجه تحریم های ظالمانه کشور آمریکا یا در نتیجه بحران شیوع ویروس کروناست که باعث شده است فعالین اینگونه مشاغل در اثر از دست رفتن فرصت های شغلی و برای کسب درآمد به بازار بورس علاقه نشان دهند.

اینگونه دلایل به همراه سایر دلایل خرد دیگر، این فرصت استثنایی را در اختیار دولت قرار داده است تا با پاسخ مثبت مردم برای حضور در بازار سرمایه و ورود نقدینگی به بورس مواجه شود. این همراهی مردم با سیاست دولت یک رخداد بی سابقه است و درس مهمی در حوزه سیاستگذاری و حکمرانی به دولتمردان می دهد.

تا این لحظه آنچه بیان شد شواهد خوشایندی است که با فعال شدن بازار سرمایه و رشد چشمگیر شاخص بورس همراه بوده است. لیکن رشد خیره کننده بازدهی بازار بورس اوراق بهادار این سوال اساسی را ایجاد کرده است که آیا این رشد ناشی از بازدهی واقعی شرکت ها است یا گونه ای حباب است که لاجرم پس از مدتی با سقوط بازار این حباب تخلیه می شود.

این سوال اضطراب و نگرانی در دو گروه ایجاد کرده است:

گروه اول سرمایه گذاران هستند بخصوص سرمایه گذاران غیر حرفه ای جدید که نگرانند مبادا با سقوط قیمت ها، اندک سرمایه ها ی خود را از دست دهند.

گروه دوم نخبگان سیاسی هستند که نگرانند هرگونه نوسانات شدید در بازار بورس پس از استقبال تاریخی و سیل آسای مردم برای مشارکت در بورس، منجر به بحران های اجتماعی و حتی امنیتی همانند آنچه در ورشکستگی مؤسسات مالی و اعتباری شاهد آن بودیم، گردد.

کارشناسان بازار سرمایه چند عامل مهم را در افزایش قیمت ها در بورس ارائه می کنند:

1. تعدیل ارزی و تورمی به عبارتی سهام شرکت ها متناسب با نرخ تورم و رشد نرخ ارز در حال جبران عقب ماندگی قیمت خود متناسب با نرخ تورم جاری و تورم انباشته و قیمت دلار هستند.

2. کاهش بازدهی خرید و فروش ارز به دلیل سرکوب تقاضای ارز برای جلوگیری از افزایش قیمت دلار

3. آرام شدن فضای روانی در بازارهای مسکن و طلا

4. وجود نقدینگی سرگردان جویای بازدهی مناسب

5. سیاستگذاری تشویقی دولت برای جبران خلأ درآمدهای نفتی و واگذاری سهام شرکت های دولتی

در ارزیابی نقطه نظرات کارشناسان و فعالان بازار سرمایه کمتر به عامل بازدهی واقعی شرکت های بورس به عنوان عامل مهم و اثرگذار مواجه می شویم. به نظر می رسد عوامل فوق، عوامل اساسی هستند لیکن پاسخگوی کاملی برای رشد سرسام آور شاخص بورس به طور کامل نیستند.

معتقدم عوامل فوق تقاضا برای ورود به بورس را تحریک کرده است. اما این تحریک بهمنی از تقاضا را به حرکت در آورده است که بازار سرمایه موجود و دولت آمادگی برای مدیریت این حجم از استقبال سیل آسا را نداشته است.

افزایش تقاضا و محدودیت بازار سرمایه، میل به معاملات سفته بازی را به شدت افزایش داده و بازدهی ناشی از افزایش قیمت ها به ویژه با افزایش دامنه نوسانات قیمت ها تا 5 درصد مثبت یا منفی را بالا برده است.

ادامه چرخش شتابان نقدینگی در یک بازار محدود و نرخ های بالای بازدهی بورس می تواند فرهنگ سرمایه گذاری را به هم ریخته و موجب کم رونق شدن و کاهش جاذبه سرمایه گذاری در فعالیت های مولد که می توانند منشأ افزایش تولید و عرضه در اقتصاد باشند، گردد و آنچه به صورت منفی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت عرضه واقعی و رشد تولید ملی واقعی در اقتصاد است که در کنار رشد اسمی درآمدها نتیجه ای جز تورم همراه با رکود و یا رکود تورمی نخواهد داشت.

علاوه بر این ممکن است تداوم جاذبه اسمی بورس در ترکیب نقدینگی به انتقال شبه پول به پول (برای وارد کردن آن به بازار سهام) منجر شود که در این صورت لاجرم رشد حبابی قیمت سهام بسیاری از شرکت ها را شاهد خواهیم بود و با رفتن به وضعیت خطرناک ترکیدن این حباب ها، دارایی کسانی سوخت خواهد شد که برای گذران زندگی خود به درآمدی ناشی از آن دارایی ها وابسته شده اند.

معتقدم گرانیگاه سقوط بازار بورس پس از رشد غیر عادی شاخص ها، اعتماد مردم است. همچنین همان دلایلی که باعث تمایل مردم در گستره وسیع برای ورود به بازار سرمایه شده است در صورت تزلزل می توانند بر استمرار حضور مردم در بازار سرمایه اثر معکوس بگذارد. نکته بسیار اساسی تفاوت رفتار مردم عادی با افراد حرفه ای در بازار سرمایه است.

سرمایه گذاران حرفه ای به دلیل تجربه و آشنایی با نوسانات بازار معمولاً از رفتار هیجانی برای فروش سریع سهام و خروج از بازار خودداری می کنند. لیکن مردم عادی ممکن است به گونه ای دیگر در مقابل شک ها در بازار بورس عکس العمل نشان دهند و این یک خطر جدی است. تصور کنید همانند بهمن تقاضا که باعث رکوردهای خیره کننده در بازار شد این بار بهمن عرضه در نتیجه ترس از سوخت سرمایه ها شکل بگیرد.

توصیه های سیاستی

1. وقتی شرایط بحرانی در کشور ایجاد می شود همانند بحران شیوع ویروس کرونا، دولت و ارکان حاکمیت آرایش مقابله با این بحران را در همه سطوح می گیرد. نتیجه مثبت عملکرد دولت در کنترل نسبی شیوع بیماری و کاهش آمار جان باختگان ثمره این عملکرد است. درباره عملکرد بازار سرمایه کشور در نقطه ای قرار دارد که باید یک آرایش منسجم برای کاهش تهدیدات و افزایش فرصت های حضور گستره وسیعی از مردم با سرمایه های پراکنده در این بازار مهم به خود بگیرد و به صورت روزانه ضمن رصد بازار با مردم با ادبیات عامه پسند سخن بگوید.

2. آموزش و اطلاع رسانی صادقانه و درست توسط رسانه ملی همانند آنچه که در بحران کرونا شاهد آن بودیم حیاتی است.

3. بسیاری از شرکت های زیان ده و یا دارای عملکرد ضعیف در بورس، در فضای مثبت بورس نیز با افزایش معاملات و رشد قیمت مواجه شده اند، در حالی که این رشد هرگز در بازدهی سهام این گونه شرکت ها ریشه نداشته و بدون شک خریداران سهام چنین شرکت هایی به دلیل دانش کم در تحلیل عملکرد مالی، آسیب خواهند دید. افزایش کنترل های سخت گیرانه بر افشای سریع و کامل اطلاعات مالی شرکت ها، انتظار نهادی از بازار بورس است و هرگونه کوتاهی یا سهل انگاری خیانت در اعتماد مردم در این برهه حساس است.

4. نکته مهم افزایش عرضه سهام شرکت های جدید در بورس و گسترش کمی بورس است. شاید دولت فرصتی جذاب تر از شرایط کنونی برای ورود شرکت های دولتی در بورس و منتفع شدن مردم پیدا نکند. لیکن مبنای عملکرد دولت در این باره احترام به اعتماد مردم و رفتار صادقانه و از روی امانت داری است تا مردم واقع بینانه ببینند دولت صرفاً برای جبران کاهش درآمدهای نفتی قصد دست درازی به جیب و سرمایه های آنها ندارد.

5. نکته دیگر تعمیق بازار سرمایه است که بسیار مهم بوده ولی کمتر مورد توجه می باشد. عمق بخشی به بازار سرمایه به این معنی است که بازار اوراق می باید از انحصار در اوراق سهام شرکت ها خارج شده و بازار اوراق قرضه اسلامی را هم در حجم وسیعی در خود جای دهد. به عبارت دیگر بنگاه های اقتصادی با ابزارهای اسلامی مانند اوراق صکوک می توانند از بازار سرمایه، نقدینگی مورد نیاز خود را تأمین کنند. به این ترتیب بار سنگین تأمین مالی سرمایه گذاری از دوش نظام بانکی برداشته شده و بانک ها می توانند به صورت کارآمدتری متمرکز بر خدمات بانکی و دادن وام های خرد شوند. این تحول خود بازار سهام را نیز متعادل کرده و از هجوم نقدینگی حفظ خواهد کرد. این از جهت شکل دادن یک فرهنگ سرمایه گذاری صحیح و اسلامی نیز بسیار می تواند اثرگذار باشد. (دکتر الله مراد سیف 14/02/99)

توصیه به مردم

1. بین نرخ بازدهی و ریسک رابطه مستقیمی برقرار است. به زبان ساده هر کجا امکان سودآوری بالا و غیرمتعارف وجود داشته باشد احتمال سوخت سرمایه هم بیشتر است. لذا با هیجان تصمیم گیری نکنید و در خرید سهام با افراد صلاحیت دار و مطلع و در عین حال امانت دار مشورت کنید. برخی از فعالین در بورس به دلیل ذینفع بودن، در ارائه اطلاعات، ناخودآگاه منافع فردی را ترجیح می دهند.

2. کسانی که به دنبال سرمایه گذاری بلند مدت در بورس هستند باید آگاه باشند که بازدهی مطلوب را در سهام شرکت های معتبر و در بازه زمانی بلند مدت جست وجو کنند و وجود نوسان در قیمت ها را عاملی برای فروش سریع سهام ندانند.

3. سودآوری بالا و غیر متعارف فعلی بورس نمی تواند چندان در بلندمدت ادامه دار باشد. لذا باید انتظارات خود را از بازار سرمایه تعدیل و واقع بینانه کنند.



ارسال به دوستان با استفاده از:

نظر کاربران

Memory usage: 213
!تسهیلات شما آماده است اپلیکیشن پرداخت صاپ کسب رتبه یک توانگری مالی توسط بیمه سرمد موسسه اعتباری ملل پست بانک ایران بانک خاورمیانه